Người mua ghi “cây thân 30 cm”; nhà cung cấp báo giá theo đường kính, còn bên nhận hàng lại đo vòng quanh thân. Ba bên có thể đang nói về những cách hiểu khác nhau. Với cây công trình, hãy khóa tên số đo, vị trí đo và khoảng chấp nhận ngay trong yêu cầu báo giá; đừng để đến lúc kiểm lô mới giải thích.
Hoành thân không phải đường kính thân
Trong cách dùng phổ biến khi giao dịch cây, hoành thân chỉ vòng đo quanh thân, tức chu vi. Đường kính thân là bề ngang mặt cắt tại cùng vị trí. Penn State Extension gọi caliper là đường kính và mô tả việc đo tại vị trí xác định phía trên gốc; bài của họ là ví dụ từ thực hành vườn ươm Mỹ, không phải quy chuẩn áp dụng mặc nhiên cho đơn hàng tại Việt Nam.
Nguồn: Penn State Extension — Planting Ornamentals
Nếu thân không tròn đều, con số đường kính có thể thay đổi theo hướng đặt thước kẹp. Hãy ghi phương pháp đo đã thống nhất, thay vì lấy một lần đo thuận tiện làm đại diện cho mọi cây. Với thân nhiều nhánh hoặc phình bất thường tại vị trí dự kiến, cần chốt vị trí thay thế trước khi báo giá.
Có đổi hoành sang đường kính được không?
Về hình học, nếu mặt cắt gần tròn, đường kính xấp xỉ chu vi chia 3,14. Penn State Extension nêu cách dùng thước dây đo chu vi rồi tính đường kính như vậy. Đây chỉ là phép ước tính; thân cây thực có thể méo, có rãnh hoặc phình nên kết quả không thay cho phép đo kiểm nhận đã thỏa thuận.
Nguồn: Penn State Extension — Valuing Standing Timber
Ví dụ toán học: nếu vòng đo được 31,4 cm thì đường kính của mặt cắt tròn lý tưởng khoảng 10 cm. Không dùng ví dụ này để suy ra một lô cây SADECX có số đo như vậy, và không tự đổi tiêu chí nghiệm thu từ hoành sang đường kính sau khi đã đặt hàng.
Vì sao phải ghi chiều cao vị trí đo?
Thân cây thường thay đổi bề rộng theo chiều cao; vùng sát cổ rễ có thể nở hơn đoạn phía trên. Tài liệu Penn State Extension dùng hai mốc chiều cao khác nhau cho cây vườn ươm theo cỡ đường kính. Điều rút ra cho giao dịch ở đây là: hai bên phải ghi mốc của chính đơn hàng, không mặc định “đo thân” có một vị trí duy nhất và cũng không bê nguyên mốc nước ngoài vào hợp đồng Việt Nam.
- Chỉ rõ mốc gốc/cổ rễ hay mặt bầu dùng làm điểm bắt đầu.
- Ghi chiều cao từ mốc tới vị trí đo bằng cm.
- Đo các cây cùng một cách và cùng loại dụng cụ.
- Nếu vị trí đó có chạc, u phình hoặc vết thương, thống nhất vị trí thay thế và lưu ảnh.
Ảnh và bảng kiểm lô cần thể hiện gì?
Ảnh toàn cây giúp xem tán, chiều cao tương đối và tình trạng chung, nhưng không chứng minh được số đo thân. Để kiểm một lô từ xa, nên xin thêm ảnh cận cảnh thấy thước đang đặt ngang tại vị trí đo, số đo đọc được, và một ảnh rộng hơn để nhận ra đúng cây/mã cây. Nếu chỉ có ảnh của một cây mẫu, ghi rõ đó là mẫu, không phải bằng chứng mọi cây trong lô đều cùng quy cách.
Một dòng minh họa có thể là: “10 cây nhóm A; hoành thân 28–32 cm, đo tại vị trí cao 100 cm từ mốc gốc đã thống nhất; ảnh từng mã cây khi chọn lô”. Đây chỉ là mẫu cách ghi, không phải quy cách bán, tồn kho, giá hay tiêu chuẩn SADECX. Con số và mốc đo thực phải được hai bên duyệt theo loại cây và đơn hàng.
Chốt giá sau khi chốt cách đo
Hai báo giá chỉ so sánh được nếu cùng nhóm cây, quy cách thân, vị trí đo, bầu/chậu, số lượng và điều kiện giao. Nếu một bên báo theo hoành, bên kia theo đường kính, hãy yêu cầu họ xác nhận lại bằng cùng tiêu chí trước khi so giá. Không lấy con số thân lớn hơn làm bằng chứng cây tốt hơn khi chưa xem bộ rễ, tán và mức phù hợp với vị trí trồng.
Khi gửi yêu cầu cho SADECX, đính kèm bảng quy cách và ảnh tham chiếu; yêu cầu xác nhận nguồn cây, cách đo, lô thực và phạm vi giao nhận trước khi chốt. Website không tự xác nhận số lượng sẵn có hay giá cuối cùng cho một lô cụ thể.