Đơn cây bóng mát chỉ có một chủng loại vẫn có thể chứa nhiều cấp thân, dạng tán và kích thước bầu. Muốn duyệt cây đại diện, bên mua phải biết quy mô lô, cách cây phân bố trong vườn và những nhóm quy cách thực sự tồn tại. Cây được chọn cần đến từ nhiều vị trí, có mã lô, người kiểm và thời điểm rõ ràng. Phiếu lấy mẫu phải cho biết mẫu nào đại diện cho phần nào, sai khác nào được ghi nhận và phần nào vẫn phải kiểm khi gom cây.
Duyệt cây đại diện cho đơn một chủng loại cần nhìn phân bố của cả lô trước khi chọn cây. Quy mô lô cho biết phạm vi cần quan sát, nhưng mức biến thiên mới quyết định cách chia nhóm. Nếu người kiểm chỉ đứng ở lối vào và xem vài cây được đưa sẵn, kết quả chỉ phản ánh những cây đó. Một lô cùng tên cây có thể gồm nhiều cấp thân, dạng tán, bầu rễ và vị trí nuôi trồng khác nhau. Mẫu chỉ đại diện khi cách lấy mẫu cho thấy được những nhóm biến thiên có liên quan tới quyết định mua.
Vẽ lại lô trước khi chọn cây đại diện
Bản mô tả lô không cần phức tạp, nhưng phải nêu được mã lô, phạm vi vật lý, số cây theo thông tin được cung cấp và các nhóm quy cách có thể nhận ra. Nếu cây nằm ở nhiều luống hoặc nhiều khu, mỗi khu cần có cách gọi thống nhất. Nếu lô được ghép từ các phần có lịch sử khác nhau, người kiểm không nên coi chúng là một nhóm đồng nhất chỉ vì cùng loài. Phạm vi chưa tiếp cận được cũng phải ghi rõ.
Quy cách của đơn hàng là căn cứ để chia nhóm trong lô. Với cây bóng mát, không nên gộp cấp thân, cấu trúc tán và bầu rễ thành một nhận xét chung như “cây đẹp”. Một cây có cấp thân nằm trong khoảng yêu cầu nhưng cấu trúc tán khác với phần lớn cây trong lô cần được ghi riêng ở từng trường. Tương tự, bầu không chỉ liên quan tới cách nhìn cây; nó còn ảnh hưởng cách tổ chức nâng hạ, vì thế cần tách khỏi đánh giá tán.
| Lớp quan sát | Câu hỏi khi chia nhóm | Tác động tới lấy mẫu |
|---|---|---|
| Cấp thân | Có bao nhiêu khoảng rõ rệt? | Mỗi khoảng cần có cây được xem |
| Cấu trúc tán | Tán có đồng đều hay chia thành dạng khác nhau? | Không chọn toàn cây có tán nổi bật |
| Bầu rễ | Kích thước và tình trạng quan sát có khác? | Ghi riêng mẫu của từng nhóm bầu |
| Vị trí | Cây nằm ở rìa, giữa luống hay khu khác? | Phân bổ điểm lấy thay vì dồn một chỗ |
Số cây được xem phụ thuộc vào mức khác nhau trong lô. Khi các nhóm quy cách khác nhau rõ, việc tăng số cây trong cùng một nhóm không bù được cho việc bỏ sót nhóm khác. Người chọn cần ghi lý do số mẫu đó phù hợp với cấu trúc lô và mức rủi ro của đơn. Không có một con số chung tự động đúng cho mọi lô. Nếu thông tin phân bố chưa đủ, cách xử lý phù hợp là mở rộng phần quan sát hoặc giới hạn kết luận, không đoán.
Vị trí lấy mẫu phải ngăn việc chỉ chọn cây nổi bật
Cách chọn cây nên được thống nhất trước khi đi giữa các luống. Có thể chọn theo các vị trí đã đánh dấu trên sơ đồ, theo khoảng cách trong từng nhóm hoặc theo một cách khác mà bên mua có thể kiểm lại. Nguồn có thể hỗ trợ tiếp cận và nhận diện lô, nhưng không nên tự chọn toàn bộ cây đại diện. Nếu một vị trí chưa tiếp cận được, phiếu ghi vị trí đó và ảnh hưởng tới phạm vi kết luận.
Mỗi cây được xem cần có mã tạm thời ghi cùng mã lô và vị trí. Mã tạm giúp ảnh và ghi chép của phần thân, tán, bầu không bị nhầm giữa các cây. Dấu thời gian xác định buổi kiểm, còn người kiểm chịu trách nhiệm về phạm vi họ đã quan sát. Mã tạm không phải là cam kết cây đó sẽ được giao; nó chỉ phân biệt các ghi nhận trong buổi kiểm.
Biên bản sai số cần nêu giới hạn sai khác, nhóm cây bị ảnh hưởng và người có quyền ra quyết định. Mức sai khác đã được chấp thuận cần ghi riêng với sai khác mới phát hiện, để người nhận không hiểu rằng mọi biến thiên đều đã được chấp thuận. Chênh lệch cấp thân có thể dẫn tới tách nhóm quy cách; khác cấu trúc tán có thể cần xem lại cách phân bổ trong cảnh quan; khác bầu có thể buộc đơn vị nâng hạ xem lại phương án. Sai khác chỉ xuất hiện ở một vị trí cũng cần được tách khỏi sai khác phổ biến trong lô, thay vì gộp cả hai thành một nhận xét chung.
Yêu cầu nâng hạ cần được ghi từ đặc điểm thực tế của nhóm mẫu, nhưng quyết định thiết bị thuộc đơn vị phụ trách vận chuyển hoặc thi công. Người kiểm cây ghi kích thước, dạng bầu, không gian quanh cây và những hạn chế quan sát được. Họ không nên tuyên bố một lô “sẵn sàng giao” chỉ vì cây đạt quy cách. Ngược lại, việc chưa có phương án xe không làm thay đổi kết quả quan sát cây; hai phần được ghi riêng rồi phối hợp.
Mẫu được duyệt không thay cho kiểm lô khi gom
Duyệt mẫu giúp bên mua hiểu mức biến thiên và chọn cách xử lý lô. Nó không chứng minh rằng mọi cây sau đó đều thuộc phần đã xem. Khi gom cây, cần đối chiếu mã lô, nhóm quy cách và các sai khác đã được chấp thuận. Nếu cây được lấy từ khu không nằm trong phạm vi lấy mẫu, phần đó phải được kiểm theo căn cứ riêng. Kết quả mẫu không áp dụng cho cây chưa được xác định thuộc phần lô đã lấy mẫu.
- Giữ sơ đồ lô và các nhóm quy cách đã nhận ra.
- Ghi cách chọn cây trước khi xem kết quả.
- Ghi mã cho mỗi cây được xem cùng vị trí, mã lô và dấu thời gian.
- Tách cấp thân, cấu trúc tán, bầu rễ và yêu cầu nâng hạ.
- Nêu phần cần kiểm lại khi lô thay đổi hoặc khi gom cây.
Nếu kết quả cho thấy lô có hai cấp rõ rệt, bên mua có thể chọn một cấp, phân bổ hai cấp theo khu hoặc yêu cầu nguồn đề xuất lô khác. Đó là quyết định về yêu cầu và cảnh quan, không phải kết luận mà người lấy mẫu tự đưa ra. Người lấy mẫu cung cấp ghi nhận về mức khác nhau, các vị trí đã xem và giới hạn quan sát. Nguồn xác nhận việc nhận diện lô, nhưng không ký thay quyết định chấp nhận.
Kết luận duyệt mẫu phải ghi rõ giới hạn quan sát: khu đã xem, cách chọn cây, thời điểm và phần lô được áp dụng. Phiếu lấy mẫu ghi mã cây, lô và vị trí; biên bản sai khác ghi nhóm bị ảnh hưởng cùng người quyết định. Nếu phạm vi quan sát còn hẹp, bên mua có thể yêu cầu xem thêm cây trước khi chốt. Khi cây trong lô được di chuyển hoặc ghép lại trước ngày gom, phạm vi đại diện cần được xem lại.